Being Mindful Blog

Bildung: van angst voor verandering naar een werkplek van nieuwsgierigheid

versie 2

Door Eric Oostdijk

Dat we in een tijd van transitie zijn aanbeland is een zaak, die geen verdere uitleg behoeft. Op alle niveaus in de samenleving zijn veranderprocessen gaande, die onomkeerbaar zijn. Kijk in de politiek, in de bancaire sector, in de zorg en last but not least het onderwijs. En juist onderwijs vind ik leuk.
En is het niet zo dat het onderwijs de plek dient te zijn waar kennis, kunde, passie en nieuwsgierigheid zich onverzadigbaar aan elkaar dienen te laven?

Als ik (terug)kijk naar de scholen, de studenten en leerlingen waarmee ik werk en heb mogen werken, prijs ik me gelukkig in zo'n werkveld mijzelf te mogen blijven ontwikkelen. Echter, als docent zie en ervaar ik ook de angst die door scholen en klaslokalen kan waaien. Angst voor controleverlies, angst voor verandering, angst niet goed genoeg te zijn als student, als docent, zelfs als onderwijsinstelling. De cijferterreur en de ‘nieuwe zakelijkheid’ werken ook niet bepaald mee als we het onderwijs willen hervormen. Er heerst nogal eens een afrekencultuur die is komen overwaaien uit het bedrijfsleven. Maar ik hoor ook steeds vaker het woord Bildung. en dat is hoopgevend!

Bildung lijkt het nieuwe toverwoord voor het onderwijs anno 2018. Is het nieuw en trendy? Nou nee, niet echt. De opinie en de media maken het hip en trendy, want dat hoort nu eenmaal in de tijd waarin we leven. Alles is Bildung (zoals ook alles mindfulness is, om maar een voorbeeld te noemen). In wezen is het woord Bildung eerder romantisch en nogal ‘gedateerd’. Rond 1810 richtte de toenmalige Minister van Opvoeding Wilhelm van Humboldt de Universiteit van Berlin op, waar “[...] Hochschullehrer nicht mehr nach Lehrplan unterrrichten, sondern in Freiheit mit ihren Studenten zusammen forschen.” (uit: Bildung; Alles, was man wissen muß. Dietrich Schwanitz). Klinkt in het huidige onderwijs te idealistisch voor woorden, zou je zeggen. Echter mijn studenten laten mij zien, dat dit de enige future-proof onderwijsmethode is, waardoor de school weer kan transformeren in een ‘Educational Powerhouse’. De doorsnee student wordt, als we niet alert blijven, grosso modo getraind in het braaf overnemen van wat de docent zegt. Dit gaat niet over ‘zusammen forschen’, dit gaat over lopende bandwerk op cognitief niveau, dit is vleesgeworden angst, dit gaat over het 'afleveren van studenten aan het werkveld'. 

Gisteren vroeg ik mijn studentengroep op de HAN in Nijmegen nog naar de vragen die zij hebben over mijn vak? Het werd stil in de collegezaal. Zij blijken niet bezig te zijn met vragen, maar komen antwoorden halen. En dat kunnen we hen niet aanrekenen, omdat we hen inbedden in een mentale afrekencultuur. Zij worden opgevoed om de antwoorden te halen, waarmee zij hun tentamen halen. Maar wat beweegt deze generatie nu werkelijk? Wat is hun hoop, hun angst, hun passie, wat is hun plan de campagne?
Het aanleren van ongeneeslijke nieuwsgierigheid zou een schoolvak moeten worden, iets wat we als kind zo vanzelfsprekend laten zien,verliezen we gaandeweg onze schoolperiode. Deze kwaliteit blijkt kwetsbaar en dient beschermd en ontwikkeld te worden in het onderwijs. Het tegenovergestelde lijkt te gebueren. Misschien moeten we het onderwijs radicaal omgooien: studenten geen antwoorden meer  laten zoeken, maar hen uitdagen om bij het 'goede antwoord' de mogelijke vraag ontdekken en deze te stellen. Vertrekken vanuit het waarom naar het hoe. Otto Scharmer verwoord het heel treffend in zijn werk Theory U, waarin hij zegt: “The crisis in our current educational system can be stated simply: we are sending our kids into the world that requires them to open their minds, hearts, and intentions in order to cope with and thrive on the challenges they will face as individuals, in groups, and in society. Yet we do nothing to help them develop these capacities during the most formative stages of their early development.”

Als het onderwijs Bildung wilt omarmen en werkelijk wil inbedden in de harten en hoofden van deze en de volgende generaties, moeten klaslokalen werkplekken van nieuwsgierigheid worden, waar een frisse wind van passie waait, waar het licht schijnt van ‘zusammen forschen’. Dit vraagt om presence in onderwijs, in aandachtig bij elkaar en jezelf (durven) zijn, om de moed en de durf te ontwikkelen om samen te verkennen wat zich op diepere niveaus ontvouwt. Dit betekent fouten maken en daarvan leren. Dit gaat niet zonder ongeneeslijke nieuwsgierigheid en Ausdauer. Geen gemakkelijke klus waar angst lijkt te reageren, maar wel een mooie!

Bildung is daarmee niet het antwoord op de huidige onderwijs, maar wel een experiment. En experimenteren is de basis van elk leren.

fdeel
0
Being Mindful Mindfulness
Being Mindful Onderwijs
Being Mindful Interpersoonlijk
Being Mindful Mbsr

Wat is Mindfulness?

"Mindfulness ontstaat door bewust aandacht te schenken, in het huidige moment, met compassie en open en niet-oordelende nieuwsgierigheid. Door het ontwikkelen van deze vorm van aandacht, kunnen we een manier van leven ontdekken die uitnodigt om in het hier en nu te blijven. Zodoende verliezen we ons minder (snel) in het 'herkauwen' van wat geweest is en onze eindeloze tendens om ons zorgen te maken over de toekomst.''

Lees verder

Kom ik in aanmerking voor een vergoeding?

zorgwijzerBij een zorgverzekering met aanvullende dekking heb je bij sommige verzekeraars recht op vergoeding van de kosten die een mindfulness-training met zich meebrengt. Dit gebeurt onder de noemer alternatieve geneeswijzen, preventieve cursussen, psychologische hulp of psychosociale hulp.

Kijk hier of je zorgverzekeraar een vergoeding biedt.

Neem contact met mij op

  1. Please type your full name.
  2. onjuiste invoer
  3. Onjuist mailadres
  4. Invalid Input
  5. Invalid Input
Mindfulness Nijmegen Metta Logo
Mindfulness Nijmegen Cfm Logo
Mindfulness Nijmegen RadboudcentrumvoorMindfulness
Mindfulness Nijmegen Trained To Teach Dot B Foundations
Trained To Teach Dot B
Mindfulness Nijmegen Cvm